الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
194
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
آنچه از ظاهر آنها استفاده مىشود حمل كردهاند . از جمله اين كه گفتهاند منظور از « فرشتگانى كه مأمور به سجده براى آدم شدهاند قواى بدنيه است كه مأمور به خضوع در برابر نفس عاقله ( روح آدمى ) مىباشند ! و منظور از « ابليس » قوهء وهميّه است و لشكريان و جنود ابليس همان قوايى است كه از وهم ( و هواى نفس ) سرچشمه مىگيرد كه در تعارض با قواى عقليه مىباشد و منظور از بهشتى كه آدم از آن رانده شد معارف حقّه و مطالعهء انوار كبرياى خداست ! و امثال اين توجيهات نادرست و بىمأخذ » . « 1 » اينها نمونهء روشن تفسير به رأى است كه در احاديث فراوانى از آن نهى شده و سبب سقوط و دورى از خدا شمرده شده است . مىدانيم تفسير به رأى و تحميل پيشداوريهاى ذهنى بر آيات و روايات هميشه مهمترين ابزار دست منحرفان و دين سازان و شيّادان بوده كه آيات قرآنى و روايات اسلامى را بر آنچه خودشان مىخواهند - و خدا و اوليا اللّه نگفتهاند - تطبيق دهند و نيز مىدانيم كه اگر پاى تفسير به رأى به آيات و روايات گشوده شود هيچ اصل مسلّم و مبناى ثابت و حكم و قانونى باقى نمىماند و همه چيز دستخوش افكار نادرست و هوا و هوسهاى اين و آن مىگردد و كتاب و سنّت همچون قطعهء مومى مىشود در دست ناآگاهان و منحرفان كه آن را به هر شكلى مايل باشند در مىآورند . به همين دليل محقّقان بزرگ اسلام اصرار دارند ، قواعد مسلّمهء باب الفاظ در فهم معانى كتاب و سنّت به كار برود . الفاظ بايد بر معانى حقيقيش حمل شود ، مگر اين كه قراين روشنى بر مجاز وجود داشته باشد ، قراينى كه در ميان عرف عقلا مقبول باشد و در استدلالهاى خود بر آن تكيه كنند . « 2 »
--> ( 1 ) نهج البلاغه با شرح ابن ميثم ، جلد 1 ، صفحهء 190 به بعد . ( 2 ) براى توضيح بيشتر به كتاب تفسير به رأى نوشتهء آية اللّه مكارم شيرازى مراجعه شود .